Πέμπτη 24 Ιουνίου 2021 02:01

Μια αναιτιολόγητη διαφορετική νομική αντιμετώπιση

Μία από τις κλασσικές συμβουλές κάθε γονιού προς το παιδί του είναι να προσέχει τι λέει ώστε να μην προσβάλλει τους άλλους. Όμως, η συμβουλή αυτή είναι μισή, καθώς αποδεικνύεται ότι σημασία δεν έχει μόνο τι λες αλλά και ποιο μέσο χρησιμοποιείς για να το πεις. Πράγματι, μια φράση σου προσβλητική για κάποιον τρίτο, μπορεί να έχει διαφορετική νομική αντιμετώπιση αν, για παράδειγμα, την γράψεις στο προφίλ σου στο Facebook από το αν την γράψεις σε ένα άρθρο μιας εφημερίδας.

Η βασική βαθμίδα προστασίας

Ανεξαρτήτως του μέσου εκφοράς, μια φράση προσβλητική για την προσωπικότητα, την τιμή και την υπόληψη ενός τρίτου αντιμετωπίζεται αστικά (αποζημιωτικά) λόγω προσβολής της προσωπικότητας (ΑΚ 57 επ) ή ως αδικοπραξία (ΑΚ 914 επ), και ποινικά με τις διατάξεις για την εξύβριση, την δυσφήμιση και την συκοφαντική δυσφήμιση (ΠΚ 361 επ.). Αν η αναφορά σχετίζεται με μια συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα, ενδέχεται να ενεργοποιείται και ο αντιρατσιστικός νόμος.  

Δεύτερη βαθμίδα: γράφεις κάτι σε εφημερίδα

Σύμφωνα με τον ν. 1178/1981, αν γράψεις ένα άρθρο σε μία εφημερίδα με περιεχόμενο προσβλητικό για την τιμή ή την υπόληψη ενός τρίτου προσώπου, συνυπεύθυνος μαζί σου για την αποζημίωση είναι και ο ιδιοκτήτης της εφημερίδας. Ο τρίτος που προσβλήθηκε δηλαδή μπορεί να κάνει αγωγή αποζημίωσης είτε κατά του αρθρογράφου, είτε κατά του ιδιοκτήτη του εντύπου, είτε κατά και των δύο μαζί (το σύνηθες) αρκεί να εισπράξει την αποζημίωση μία φορά. Με τροποποίηση του νόμου το 2015, προστέθηκε η υποχρέωση του θιγόμενου, πριν ασκήσει αγωγή να στείλει εξώδικη πρόσκληση για αποκατάσταση της προσβολής με την καταχώριση στο έντυπο κειμένου που του υποδεικνύει.

Τρίτη βαθμίδα: λες κάτι σε ραδιόφωνο ή τηλεόραση

Με τον ν. 2328/1995 η ίσχυς του ως άνω νόμου (1178/1981) επεκτάθηκε και στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση. Επομένως, αν πεις κάτι προσβλητικό σε μια ραδιοφωνική ή τηλεοπτική εκπομπή, είναι συνυπεύθυνος για αποζημίωση και ο ιδιοκτήτης του σταθμού. Σαν να μην έφτανε αυτό όμως, για την τηλεόραση και το ραδιόφωνο, σε ένα τέτοιο περιστατικό, ενδέχεται να επιβληθούν διοικητικές κυρώσεις και από το ΕΣΡ, επιπλέον της αποζημίωσης που δικαιούται ο θιγόμενος.

Τα παράλογα του συστήματος

Η ανομοιογένεια αυτή δημιουργεί όμως αδικαιολόγητες ανισότητες στην νομική αντιμέτωπιση παραπλήσιων, αν όχι ομοιογενών περιστατικών. Τα παραδείγματα αρκετά. Πρώτο παράδειγμα: Η ίδια φράση γραμμένη σε μία ανάρτηση στο Facebook και σε ένα άρθρο εφημερίδας, δίνει στην πρώτη περίπτωση, αυτομάτως δικαίωμα για αγωγή από τον θιγόμενο, ενώ στην δεύτερη απαιτείται πρώτα εξώδικη πρόσκληση για αποκατάσταση. Στην μία περίπτωση ο Μάρκ Ζουκέμπεργκ παραμένει ατάραχος για το περιεχόμενο του μέσου του, στην άλλη ο ιδιοκτήτης της εφημερίδας είναι συνυπεύθυνος σε αποζημίωση.

Δεύτερο παράδειγμα: Η ίδια προσβλητική εκφορά λόγου στο Youtube κανάλι ενός τηλεοπτικού σταθμού δεν ενεργοποιεί το ΕΣΡ, όπως θα γινόταν αν αυτή ακουγόταν στον τηλεοπτικό αέρα του ίδιου καναλιού (περίπτωση παίκτη ριάλιτι και οι δηλώσεις του σχετικά με το βιασμό).

Για να καταλάβετε εύκολα στην πράξη αυτή την ανισότητα, παρακολουθήστε τον κ. Φάνη Λαμπρόπουλο. Αθυρόστομος (και συνάμα απολαυστικός) στις εκπομπές του στο Youtube, συγκρατημένος στην βραδυνή τηλεοπτική του εκπομπή, περιορισμένος στην πρωϊνή ραδιοφωνική του εκπομπή.  

Μία … Μπόμπα στο τρόπο που σκεπτόμαστε

Σε μία πρόσφατη συνέντευξη της, η Χριστίνα Μπόμπα, γνωστή στο ευρύ κοινό ως influencer του Instagram, όταν ρωτήθηκε ποιο είναι το επάγγελμα της, απάντησε «δημιουργός περιεχόμενου». Αν και αυτή η δήλωση της λοιδωρήθηκε, στην πραγματικότητα θα μπορούσε να χρησιμεύσει για να αποδώσει το μέλλον μιας ενιαίας νομικής αντιμετώπισης των μέσων ενημέρωσης. Δεν έχει σημασία αν είσαι εκδότης, ιδιοκτήτης σταθμού, δημοσιογράφος, παρουσιαστής, youtuber, instagrammer και ότι άλλο υπάρχει εκεί έξω, αλλά το γεγονός ότι παράγεις περιεχόμενο. Το τελευταίο είναι που πρέπει να κρίνεται νομικά και όχι το μέσο στο οποίο αυτό παρουσιάζεται.

Φώτης Πανταζής

Δικηγόρος LL.M

Βάσω Πανταζή και Συνεργάτες   

Σχετικά

spot_img

Μείνετε Συντονισμένοι

Τελευταία Νέα